Veel gestelde vragen

Algemeen

• Wat is nierdonatie?

  • Nierdonatie is het afstaan van een nier voor transplantatie. Er zijn twee manieren waarop je dit kunt doen:

    . postmortaal, dat wil zeggen na je overlijden of

    . tijdens je leven.

    De eerste manier vereist donorregistratie, een in volledige vrijheid afgegeven wilsverklaring.  In veel gevallen komt het helaas nooit tot een feitelijke donatie, bijvoorbeeld doordat de overledene te oud is en de organen niet meer voor transplantatie geschikt zijn. 

    Voor de tweede manier, een nier afstaan bij leven, is ook een in volledige vrijheid afgegeven wilsverklaring nodig. Is de donor gezond en blijft hij of zij bij zijn of haar besluit dan volgt vrijwel altijd een transplantatie.

Vereniging van Nierdonoren

• Wat willen wij?

  • Het is onze overtuiging dat nierdonatie-bij-leven de volledige behoefte aan donornieren kan dekken. Zover is het echter nog lang niet. Er zijn wachtlijsten, er zijn capaciteitsproblemen bij de transplantatiecentra, er is behoefte aan meer voorlichting en onderzoek. Wij willen er alles aan doen om nierdonatie-bij-leven te bevorderen.

Donatie

• Wat zijn de effecten op de lange termijn?

  • Gezonde mensen kunnen in het algemeen een nier missen zonder daarvan blijvende schade te ondervinden. Wie een nier afstaat, mag ervan uitgaan dat hij op dat moment goed gezond is. Het was immers het doel van de uitgebreide medisch onderzoek om onder andere dat vast te stellen.
    
    

    Toch is niet uit te sluiten dat er op den duur transplantatiegerelateerde effecten optreden die voor de donor alsnog belastend zijn. Onderzoek hiernaar is wenselijk en de ervaringen van donoren zijn daarbij onmisbaar. Het is gewenst om deze ervaringen systematisch te inventariseren.
    
    

• Is donatie gebonden aan een maximumleeftijd?

  • Tot voor kort hanteerden de meeste transplantatiecentra een leeftijdsgrens van 70 jaar, tegenwoordig komen succesvolle nierdonaties tot 75 jaar voor.
    
    Hiervoor zijn verschillende oorzaken te noemen. Onder andere een verbeterde operatietechniek, laparoscopisch i.p.v. open chirurgie. Van belang zijn verder de leeftijd van de ontvanger en de gezondheidstoestand van de donor.
    
    Of in een concreet geval een hogere leeftijd een bezwaar is voor een succesvolle nierdonatie kan alleen worden vastgesteld door medisch onderzoek van de betreffende aspirant-donor in relatie tot de leeftijd van de beoogde ontvang(st)er. Zulk onderzoek vindt uitsluitend plaats in een van de daartoe aangewezen transplantatiecentra.
    
    De gemiddelde leeftijd van de 316 geïnterviewde nierdonoren bij een Leids onderzoek uit 2011 bleek 51 jaar te zijn.

• Wat is een cross-over?

  • Om een nier te kunnen ontvangen moet de donor-nier aan specifieke kenmerken voldoen. (weefselkenmerken, bloedgroep e.d.) Soms is er wel een donor beschikbaar, maar voldoet zijn/haar nier niet aan de juiste kenmerken voor de ontvanger.
    
    Het transplantatiecentrum kan in het bestand zoeken naar andere patiënten die ook een donor met een mismatch hebben. Misschien past deze nier wel bij de ander en andersom. Hiervoor is een landelijk programma opgestart waar alle zeven transplantatiecentra in samenwerken.
    
    Zo kan soms een donorruil tot stand komen waarbij twee patiënten elk een nier ontvangen van een onbekende donor. Dat is een cross-over. Een vorm van indirecte donatie dus.
    

• Hoe word ik een anonieme donor?

  • Om anoniem een nier te doneren moet je een afspraak maken met één van de transplantatiecentra in Nederland. In diverse gesprekken zal dan eerst worden nagegaan welke motieven je hebt om anoniem donor te zijn. Het doneren van een nier is geen sinecure en de ingreep is onomkeerbaar. Als je geschikt bent om donor te zijn, volgen de normale uitvoerige medische keuringen en tests. Zodra er een geschikte ontvanger is, kun je daadwerkelijk je nier doneren.

• Wat is pre-emptieve donatie?

  • Als een nierpatiënt een nier nodig heeft, is dit het meest gunstig als er nog geen sprake is van dialyseren. Dit heeft te maken met de lichamelijke conditie. Als je kunt gaan transplanteren voordat er sprake is van dialyseren, spreek je van een pre-emptieve donatie.
    

• Als ik een nier gedoneerd heb en ik krijg later last met mijn overgebleven nier, krijg ik dan voorrang om in aanmerking te komen voor een nieuwe nier?

  • 
    

    Minister Schippers heeft besloten het advies van de Gezondheidsraad over te nemen en nierpatiënten die eerder zelf een nier afstonden voorrang te geven voor transplantatie.
    

    
    Dat schrijft zij in een brief aan de tweede kamer op 9 juni 2011.
    
    "Alle levende nierdonoren hebben op enig moment in hun leven besloten om een nier af te staan om het leven van een ander te redden, en aldus een moedige daad van medemenselijkheid verricht. Met de Gezondheidsraad vind ik het niet meer dan billijk dat daarmee rekening wordt gehouden wanneer onverhoopt deze donoren zelf worden geconfronteerd met eindstadium nierfalen.
    
    (bron: nierstichting)

Rond de operatie

• Hoe lang bedraagt de wachttijd voor een operatie?

  • Als je een nier wilt doneren, moeten er eerst allerlei medische onderzoeken plaatsvinden. Dit duurt meestal enkele maanden. Als alle onderzoeken nn gesprekken achter de rug zijn, begint het wachten op de operatie. Dit is onder andere afhankelijk van de operatiecapaciteit van het betreffende ziekenhuis. Meestal duurt dit nogmaals drie tot zes maanden.
    

• Hoe lang duurt de operatie?

  • Het uitnemen van een nier kan via een buiksnede of via een laparoscopische ingreep. In beide gevallen is sprake van een zware buikoperatie, die zeker vijf-zes uur in beslag neemt. Nadat de nier is uitgenomen, moet hij uiteraard zo spoedig mogelijk bij de ontvanger ingebracht worden. Deze operatie duurt iets korter omdat de nier niet op de oorspronkelijke plek wordt ingebracht maar in een buikplooi.

• Hoe lang duurt het herstel?

  • Na de operatie kunnen de meeste mensen binnen enkele dagen naar huis en binnen enkele weken weer hun normale leven oppakken. Het volledige herstel vergt wel langer. Het eigen lichaam moet zich namelijk ook aanpassen aan het leven met één nier.
    

• Wat is laparoscopie?

  • Bij een laparoscopische ingreep, worden diverse fijne instrumenten via kleine openingen in de buikwand gebracht. In totaal krijg je vier kleine snipjes in je buik. De buikholte wordt met gas gevuld om ruimte te creëren en met behulp van een camera vindt de operatie plaats. De nier wordt losgemaakt en in een netje opgevangen. De chirurg voert zijn handelingen uit door naar het beeldscherm te kijken. Voor het daadwerkelijk uitnemen van de nier is nogmaals een snede nodig. Deze moet natuurlijk groot genoeg zijn om de nier uit te nemen. Aan een laparoscopische ingreep hou je dus vijf snedes over. De kleine snipjes zijn al spoedig niet meer terug te vinden op je lijf. De snede waar de nier uiteindelijk door is verwijderd, bevindt zich horizontaal onder in je buik. Als je een bikini of zwembroek aanhebt, zie je hem niet zitten.

• Welk risico heeft een nieroperatie?

  • Het uitnemen van een nier vergt een zware buikoperatie, die zeker 5-6 uur duurt. Het risico op overlijden is ongeveer één tot drie op de tienduizend: evenveel als bij iedere andere operatie onder algehele narcose. Andere risico’s kort na de operatie zijn bijvoorbeeld een bloeding of een infectie.